Groot onderhoud toren Nieuwe Kerk
De toren van de Nieuwe Kerk is een van de bekendste herkenningspunten van Delft. Vanaf deze week krijgt de ruim 108 meter hoge blikvanger groot onderhoud. De werkzaamheden duren naar verwachting tot november 2027. De toren blijft tijdens het werk zoveel mogelijk open voor bezoekers.
Napoleon bepaalde ooit dat gemeenten eigenaar zijn van kerktorens, zodat de vijand al van veraf kon worden gezien. Ook de gemeente Delft is daarom eigenaar van de kerktorens en verantwoordelijk voor het onderhoud. Het gaat nadrukkelijk niet om restauratie, maar om gericht onderhoud.
Veiligheid en behoud
Volgens wethouder Minke van Velzen is dat alleen al om veiligheidsredenen noodzakelijk. “Je wilt natuurlijk voorkomen dat er een steen uit de toren valt als er mensen bij de kerk lopen”, zegt Van Velzen. “De toren moet veilig zijn en behouden blijven voor de toekomst.”
Tijdens de werkzaamheden worden onder meer voegen en natuursteen hersteld. Ook houtwerk, lood, verankeringen en stalen kruizen krijgen aandacht. De wijzers van de klok, zo groot als een mens, worden opnieuw verguld. Daarnaast worden het carillon en het klokkenspel aangepakt.
Steigers vanaf 39 meter
Vanaf ongeveer 39 meter hoogte komt een steiger tot circa 80 meter. De opbouw duurt zo’n zes weken. Aan de linkerzijde van de toren, gezien vanaf de Markt, komt een kleine bouwplaats met onder meer een bouwlift. Dat zorgt tijdelijk voor wat bouwgeluid. Bezoekers kunnen de toren blijven beklimmen.
Minimaal één omloop open
“Er blijft altijd minimaal één omloop open”, vertelt Nyncke Graafland, directeur van de Oude en Nieuwe Kerk. “Het zou jammer zijn als mensen meer dan een jaar niet naar boven kunnen. Jaarlijks komen ongeveer 70.000 bezoekers naar de toren om die klim te maken.”
In het steigerdoek komen openingen, zodat bezoekers vanaf de tweede omloop, op ongeveer 56 meter hoogte, naar buiten kunnen kijken. De klokken en het carillon liggen tijdens een groot deel van het werk wel stil. Dat is nodig vanwege de werkzaamheden en de veiligheid van de mensen op de steigers.
Foto: Glenn van Haasen
Investeren in erfgoed
Het onderhoud kost ongeveer 7 miljoen euro. Volgens Van Velzen is die investering nodig om het monument goed te bewaren voor de toekomst. “Het is veel gemeenschapsgeld en daar moeten we ons terecht over verantwoorden. Maar de waarde van gebouwen zoals deze is het meer dan waard. We hebben als stad de verplichting om voor dit erfgoed te zorgen.”
Vooraf is met onder meer drones uitgebreid onderzocht wat nodig is. Niet alles hoeft nu te worden aangepakt: de spits van de toren is bijvoorbeeld nog in goede staat. “We doen wat nodig is en stellen uit wat nog kan wachten”, zegt Van Velzen.
Samenwerking
De gemeente en de kerkorganisatie werken nauw samen. De gemeente gaat over de toren, terwijl de kerkorganisatie gebruiker is. “Je kunt ons een beetje vergelijken met een Vereniging van Eigenaren, VvE”, zegt Graafland. “We delen één gebouw, maar hebben verschillende verantwoordelijkheden. Samenwerking is belangrijk. Zeker nu de toren groot onderhoud krijgt en er ook nog andere werkzaamheden gaande zijn.”
Kerk van de stad
De Nieuwe Kerk wordt heringericht met extra ruimtes, waaronder zalen, een keuken en toiletten. Het voorste deel moet rond 1 oktober klaar zijn. Daarna volgt het achterste deel, naar verwachting tot april.
Graafland kijkt ondertussen verder vooruit. “We willen dat de kerk steeds meer de kerk van de stad wordt. Een plek voor een uitvoering, tentoonstelling, lezing of bijeenkomst.” Ze noemt een stadsdiner met 300 mensen als voorbeeld. “Dat vond ik echt heel erg leuk. Of een keer met z’n allen ontbijten aan lange tafels.”
Plek voor ontmoeting
Van Velzen begrijpt dat de kerk zoekt naar nieuwe gebruikers. “Als hier een stadsontbijt of een evenement zou zijn, lijkt me dat hartstikke leuk.” Graafland heeft nog een wens: de tuin rond de kerk. “Op gewone dagen is dit een prachtige plek waar je heerlijk in de zon kunt zitten. Ik zou het heel leuk vinden als we daar meer aandacht en schoonheid aan kunnen geven.” Zo wordt in de Nieuwe Kerk niet alleen gewerkt aan onderhoud, maar ook aan de toekomst: als plek waar Delftenaren elkaar ontmoeten en samenkomen.