Lezing: 'Onder de huid'

Op 3 oktober is er een gratis Van Leeuwenhoeklezing in het Theatercafé van Theater de Veste. De lezing, getiteld 'Onder de huid', wordt gehouden door Joris Dik.

Hoe gingen de grote schilders te werk? Daar kun je achter komen als je onder het zichtbare oppervlakte van een schilderij kunt ‘kijken’. En dat kan tegenwoordig, dankzij de TU Delft. Die ontwikkelde onder meer de macro-röntgenfluorescentiespectometrie. Dat is een nieuwe beeldvormende diagnostiek om de opbouw en samenstelling van schilderijen beter in kaart te brengen. Hierover gaat de Van Leeuwenhoeklezing  op 3 oktober. 

Micrometers

Elk schilderij bevat een schat aan informatie over de schilder. Die informatie ligt vlak onder het zichtbare oppervlak van een schilderij, letterlijk enkele micrometers. Denk aan de onderschildering of de eerste opzet van het schilderij. Of aan veranderingen van de compositie tijdens het schilderproces. Soms gaat onder het oppervlak zelfs een tweede, geheel andere compositie schuil. Veel schilders hadden immers de gewoonte om doeken of panelen te hergebruiken.

Opbouw en samenstelling

In nauwe samenwerking met het museale veld ontwikkelde de TU Delft nieuwe, beeldvormende diagnostiek. Bijvoorbeeld de macro-röntgenfluorescentiespectrometrie. Die maakt het mogelijk om de opbouw en samenstelling van schilderijen beter in kaart te brengen.

Over de schouder ‘meekijken’

Zo’n kijkje onder het verfoppervlak van een schilderij biedt een blik over de schouder van de kunstenaar. Wat maakt dit ‘meekijken’ zo belangrijk? Dat biedt mogelijkheden om het erfgoed beter te begrijpen en te presenteren. En het levert belangrijke informatie op voor bij een restauratie, of als er vragen zijn over de echtheid.

Voorbeelden en gevolgen

Deze technieken worden inmiddels routinematig gebruikt. Onder meer bij schilderijen van Vermeer, Rembrandt en Vincent van Gogh, zoals het Meisje met de Parel, het Joodse Bruidje en de Zonnebloemen. In de lezing bespreekt TU-professor Joris Dik enkele voorbeelden en de gevolgen voor conservering, restauratie en authenticiteitskwesties.

Van Mekelzaal naar Theatercafé

De Van Leeuwenhoeklezing ‘Onder de huid van Schilderijen’, is op 3 oktober van 11.00-12.00 uur. Spreker is Joris Dik. Gastheer is Rob Mudde. De Van Leeuwenhoeklezing werd altijd gehouden in de Mekelzaal van het Science Centre aan de Mijnbouwstraat. De TU heeft dit gebouw echter verkocht. De Van Leeuwenhoeklezing wordt nu gehouden in het Theatercafé van Theater de Veste. Entree is gratis, u moet zich wel vooraf aanmelden/registreren.